Chào mừng Quý vị đến với trang web của Bộ Ngoại giao Đức!

Bài phát biểu của Tổng thống Cộng hòa Liên bang Đức Frank-Walter Steinmeier nhân dịp 75 năm kết thúc Chiến tranh thế giới lần thứ 2 tại châu Âu, đọc ngày 08/5/2020 tại Đài kỷ niệm trung tâm của Cộng hòa Liên bang Đức tưởng niệm những nạn nhân của chiến tranh và chế độ bạo lực ở Berlin.

Frank-Walter Steinmeier, Federal President of the Federal Republic of Germany

Frank-Walter Steinmeier, Federal President of the Federal Republic of Germany, © Bundesregierung / Steffen Kugler

08.05.2020 - Bài viết

Ngày này cách đây 75 năm Chiến tranh thế giới lần thứ 2 đã kết thúc ở châu Âu.

Ngày 8 tháng 5 năm 1945 đã kết thúc chế độ bạo lực Quốc xã, kết thúc những đêm dài bom đạn và chuyến đi chết chóc, kết thúc tội ác có một không hai của Đức và kết thúc cuộc thảm sát người Do Thái của chế độ Quốc xã. Tại đây ở Berlin, nơi cuộc chiến tranh hủy diệt được nghĩ ra và phát động và nơi cuộc chiến tranh đó đã quay trở lại với toàn bộ sự dữ dội của nó – tại đây ở Berlin hôm nay chúng ta muốn cùng nhau hồi tưởng.

Chúng ta đã muốn hồi tưởng – cùng với đại diện của phe Đồng minh đến từ phía Tây và từ phía Đông đã giải phóng châu lục này – với những hy sinh to lớn nhất. Cùng với những đối tác của chúng ta đã từng chịu đựng ách xâm chiếm của Đức, nhưng vẫn sẵn sàng hòa giải. Cùng với những người sống sót sau tội ác của Đức và thân nhân của những nạn nhân, mà rất nhiều người trong số đó đã chìa tay ra với chúng ta. Cùng với tất cả những ai trên thế giới đã tạo cho đất nước này cơ hội khởi đầu mới.

Chúng ta đã muốn hồi tưởng – cả với những người cao tuổi ở đất nước chúng ta đã từng trải qua thời kỳ đó. Khi còn nhỏ họ đã phải trải qua cái đói, sự sợ hãi, sự trốn chạy, bạo lực, bị đuổi khỏi nơi sinh sống. Sau chiến tranh họ đã xây dựng đất nước này ở miền Đông cũng như miền Tây.

Và chúng ta đã muốn tưởng niệm cùng với những người trẻ tuổi là những người ngày nay, ba thế hệ sau, đặt câu hỏi, thực ra quá khứ còn có gì để nói cho họ không – và tôi kêu gọi họ: “Phụ thuộc trước hết vào các bạn! Các bạn chính là những người phải đem theo đến tương lai những bài học rút ra từ cuộc chiến tranh khủng khiếp này!”  Chính vì thế hôm nay chúng ta đã mời đến Berlin hàng chục nghìn bạn trẻ từ khắp thế giới, mà cha ông họ từng là kẻ thù và ngày này đã trở thành bạn bè của nhau.

Chúng ta đã muốn cùng nhau hồi tưởng ngày 8 tháng 5 này như thế. Nhưng giờ đây đại dịch Corona đã buộc chúng ta phải tưởng niệm một mình – không có những người quan trọng đối với chúng ta và những người chúng ta biết ơn họ.

Có thể tình trạng một mình này đưa chúng ta một lần nữa trở lại ngày 8 tháng 5 năm 1945. Vì hồi đó người Đức thực sự là một mình. Nước Đức bị thất bại về quân sự, chính trị và kinh tế sụp đổ, đạo đức bị rung chuyển. Chúng ta đã làm cả thế giới trở thành kẻ thù.

Hôm nay, 75 năm sau, chúng ta phải tưởng niệm một mình – nhưng: chúng ta không đơn độc! Đó là thông điệp may mắn của ngày hôm nay! Chúng ta sống trong một nền dân chủ mạnh mẽ và vững chắc, trong năm thứ 30 sau khi nước Đức tái thống nhất, trong trái tim của một châu Âu hòa bình và thống nhất. Chúng ta thụ hưởng sự tin cậy và gặt hái những thành quả của quan hệ hợp tác và đối tác trên thế giới. Vâng, ngày nay người Đức chúng ta được phép nói rằng: Ngày của sự Giải phóng là ngày của sự biết ơn!

Ba thế hệ đã trải qua, cho đến khi chúng ta có thể thừa nhận được điều đó từ đáy lòng mình.

Vâng, ngày 8 tháng 5 năm 1945 là ngày của sự giải phóng. Nhưng trong một thời gian rất dài ngày đó đã không nằm trong trái tim và khối óc của đại đa số người Đức.

Cuộc giải phóng năm 1945 đến từ bên ngoài. Cuộc giải phóng đã phải đến từ bên ngoài – đất nước này đã chìm đắm trong tai họa, trong tội lỗi của riêng mình sâu đến như vậy. Và chỉ có thể tái thiết kinh tế và khởi đầu mới dân chủ ở phần phía Tây của nước Đức nhờ sự hào phóng, tầm nhìn xa và tinh thần sẵn sàng hòa giải của các đối thủ trước kia trong chiến tranh.

Tuy nhiên chúng ta cũng tự góp phần vào cuộc giải phóng. Đó là sự giải phóng từ bên trong. Nó không xảy ra ngày 8 tháng 5 năm 1945, không trong một ngày duy nhất, mà trên một chặng đường dài, đầy đau đớn. Đánh giá và tìm hiểu về sự đồng lõa và đồng phạm, những câu hỏi hành hạ trong các gia đình và giữa các thế hệ, đấu tranh chống sự im lặng và sự chối bỏ.

Phải cần đến hàng thập niên nhiều người Đức thế hệ của tôi mới dần dần có thể hòa dịu được với đất nước này. Phải cần đến hàng thập niên mới làm cho sự tin cậy mới của các nước láng giềng của chúng ta dần dần lớn lên, tạo điều kiện xích lại gần nhau một cách thận trọng, từ quá trình thống nhất châu Âu đến việc ký kết các Hiệp ước phía Đông. Và phải cần đến hàng thập niên sự dũng cảm và tình yêu tự do ở phía Đông châu lục của chúng ta mới không để bị giam hãm nữa – cho đến thời khắc hạnh phúc của sự giải phóng: Cuộc Cách mạng hòa bình và Tái thống nhất đất nước. Mãi đến những thập niên vật lộn với lịch sử của chúng ta, nền dân chủ ở Đức mới có thể trưởng thành được.

Và cuộc vật lộn này tồn tại đến ngày nay. Sẽ không có hồi kết cho việc hồi tưởng. Sẽ không có sự giải thoát khỏi lịch sử của chúng ta. Vì không có hồi tưởng chúng ta sẽ mất đi tương lai của chúng ta.

Chỉ vì người Đức chúng ta nhìn thẳng vào lịch sử của mình, chỉ vì chúng ta nhận trách nhiệm lịch sử, các dân tộc trên thế giới mới đặt sự tin cậy mới vào đất nước chúng ta. Và vì thế chính chúng ta cũng được phép tin tưởng vào nước Đức này. Trong sự tin tưởng đó là một chủ nghĩa yêu nước sáng tỏ và dân chủ. Sẽ không có chủ nghĩa yêu nước Đức mà không có những rạn nứt. Không nhìn vào ánh sáng và bóng tối, không niềm vui và nỗi buồn, không lòng biết ơn và hổ thẹn .

Rabbi Nachman đã nói: “Không có trái tim nào còn toàn vẹn như một trái tim đã rạn vỡ”. Lịch sử Đức là một lịch sử rạn vỡ - với trách nhiệm đối với việc giết hại hàng triệu người và làm đau khổ hàng triệu người. Điều đó làm tan vỡ trái tim chúng ta. Vì thế: người ta chỉ có thể yêu quý đất nước này với một trái tim đã rạn vỡ.

Ai không chịu được điều đó, ai đòi hỏi một gạch kẻ chấm hết, người đó không chỉ chối bỏ thảm họa chiến tranh và chế độ độc tài Quốc xã. Người đó còn làm mất đi giá trị của tất cả những điều tốt đẹp chúng ta đã đạt được từ đó đến nay – người đó phủ nhận cốt lõi cơ bản của nền dân chủ của chúng ta.

“Nhân phẩm con người là bất khả xâm phạm”. Câu đầu tiên này của Hiến pháp của chúng ta viết rõ ràng cho tất mọi người thấy những gì đã xảy ra ở Auschwitz, những gì đã xảy ra trong chiến tranh và dưới chế độ độc tài. Không, hồi tưởng không phải là gánh nặng – không hồi tưởng mới trở thành gánh nặng. Thừa nhận trách nhiệm không phải là nhục nhã – phủ nhận là nhục nhã!

Nhưng trách nhiệm lịch sử của chúng ta ngày nay, ba phần tư thế kỷ sau, có nghĩa là gì? Sự biết ơn chúng ta cảm nhận thấy ngày nay không được phép làm cho chúng ta thoải mái. Ngược lại, sự hồi tưởng đặt ra đòi hỏi và trách nhiệm với chúng ta!

“Không bao giờ!” – sau chiến tranh chúng ta đã thề như vậy. Tuy nhiên “Không bao giờ!” đối với người Đức chúng ta có nghĩa trước hết là “Không bao giờ một mình!” Không đâu ở châu Âu câu này có giá trị hơn. Chúng ta phải giữ cho châu Âu cùng nhau. Chúng ta phải tư duy, cảm nhận và hành động với tư cách là người Châu Âu. Nếu chúng ta không giữ được châu Âu cùng nhau, cả trong và sau đại dịch này, thì chúng ta không xứng đáng với ngày 8 tháng 5. Nếu châu Âu thất bại, “Không bao giờ!” cũng thất bại.

Cộng đồng thế giới đã học được từ “Không bao giờ!”. Sau năm 1945 cộng đồng thế giới đã đúc kết những bài học rút ra từ thảm họa trong một nền tảng chung, trong các quyền con người và luật pháp quốc tế, trong các quy tắc vì hòa bình và hợp tác.

Đất nước chúng ta, nơi tai họa khởi phát, sau nhiều năm đã từ nhân tố đe dọa đã trở thành nhân tố thúc đẩy trật tự quốc tế. Cho nên chúng ta không được phép để cho trật tự hòa bình này tan biến trước mắt chúng ta. Chúng ta không được phép chấp nhận sự tách biệt với cộng đồng của những người đã tạo dựng tách biệt đó. Chúng ta muốn hợp tác nhiều hơn, chứ không phải ít hơn trên thế giới – cả trong cuộc chiến chống đại dịch này.

“Ngày 8 tháng 5 là ngày của sự giải phóng.” Tôi tin rằng: Hôm nay chúng ta phải đọc mới và khác đi câu nói nổi tiếng của Richard von Weizsäcker. Hồi đó câu này là một cột mốc trong quá trình vật lộn với quá khứ của chúng ta. Nhưng ngày nay câu nói đó phải hướng tới tương lai của chúng ta. Bởi vì “Giải phóng” chưa bao giờ kết thúc và không phải thứ chúng ta chỉ thụ động nhận được, mà luôn đòi hỏi chúng ta tích cực hàng ngày.

Hồi đó chúng ta được giải phóng. Ngày nay chúng ta phải tự giải phóng mình!

Khỏi sự cám dỗ của một chủ nghĩa quốc gia mới. Khỏi sự quyến rũ của sự độc tài. Khỏi sự ngờ vực, cô lập và thù địch giữa các quốc gia. Khỏi hận thù và kích động, khỏi sự bài ngoại và coi thường dân chủ - vì những điều đó không khác gì những bóng ma cũ trong bộ áo choàng mới. Ngày 8 tháng 5 này chúng ta cũng tưởng niệm những nạn nhân ở Hanau, Halle và Kassel. Corona không làm họ bị rơi vào quên lãng!

“Nếu điều đó có thể xảy ra ở đây, thì có thể xảy ra ở mọi nơi.” Tổng thống Israel Reuven Rivlin đã phát biểu với chúng ta như vậy năm nay, trong ngày tưởng niệm cuộc tàn sát người Do Thái tại Quốc hội Cộng hòa Liên bang Đức. Nếu điều đó có thể xảy ra ở đây, thì có thể xảy ra ở mọi nơi. Nhưng ngày nay không có một ai giải phóng chúng ta khỏi những nguy cơ này. Chúng ta phải tự hành động. Chúng ta đã được giải phóng – giải phóng để tự gánh vác trách nhiệm!

Tôi rất biết: Ngày 8 tháng 5 này rơi vào thời kỳ của những biến đổi lớn lao và sự không chắc chắc to lớn. Không phải khi xảy ra đại dịch Corona, nhưng hơn lúc nào hết khi xảy ra đại dịch. Hiện nay chúng ta chưa biết sẽ ra khỏi cuộc khủng hoảng này như thế nào và bao giờ. Nhưng chúng ta biết, đã tiến vào cuộc khủng hoảng này như thế nào: với sự tin cậy to lớn đặt vào đất nước này, vào nền dân chủ của chúng ta, đặt vào trọng trách chúng ta có thể cùng nhanh gánh vác được. Điều đó cho thấy rõ ràng, chúng ta đã tiến xa đến như thế nào trong 75 năm qua. Và điều đó làm tôi hy vọng đối với tất cả những gì ở phía trước chúng ta.

Vì đại dịch Corona chúng ta không thể cùng hồi tưởng và tổ chức những lễ tưởng niệm. Nhưng chúng ta hãy tận dụng sự im lặng. Hãy tĩnh tâm.

Tôi đề nghị tất cả người Đức: Hôm nay, trong im lặng hãy tưởng niệm những nạn nhân của chiến tranh và chế độ Quốc xã! Bất kể cội rễ mình ở đâu - Hãy vấn hỏi ký ức mình, ký ức gia đình mình, lịch sử đất nước chung của chúng ta! Hãy suy nghĩ xem, ngày 8 tháng 5 và sự giải phóng có ý nghĩa gì đối với cuộc đời và hành động của mình.

75 năm sau khi chiến tranh kết thúc người Đức chúng ta được phép biết ơn về nhiều điều. Nhưng không có điều gì trong tất cả những điều tốt đẹp lớn lên từ đó đến nay được bảo đảm vĩnh cửu cả. Ngày 8 tháng 5 không phải là hồi kết của Giải phóng - Tự do và Dân chủ là nhiệm vụ ngày đó giao lại, nhiệm vụ của chúng ta!

Quay về đầu trang